Kurs dla kapelmistrzów i dyrygentów orkiestr


KURS


(3 semestralny, ca. 350 godzin dydaktycznych + 60 godzin praktyk zawodowych)



KURS DLA KAPELMISTRZÓW I DYRYGENTÓW ORKIESTR - I STOPNIA


Cel: Celem kursu jest przygotowanie jego uczestników do pracy artystycznej na stanowisku kapelmistrza, dyrygenta orkiestry dętej i rozrywkowej w zakresie wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych i motywacyjnej pracy z orkiestrą.


Adresat: Kurs jest przeznaczony dla absolwentów średniej szkoły muzycznej, posiadających dyplom jej ukończenia oraz co najmniej 2 lata pracy na stanowisku kapelmistrza orkiestry dętej, dyrygenta orkiestry rozrywkowej lub 5-letni staż pracy muzyka instrumentalisty w orkiestrze.


Absolwent: Absolwent kursu będzie posiadał kompetencje do prowadzenia orkiestry dętej jako kapelmistrz i jako dyrygent orkiestry rozrywkowej typu big band.


Absolwenci: otrzymują świadectwo ukończenia Kursu zgodne ze wzorem określonym przez właściwego ministra.


Ukończenie kursu zależy od 100% obecności na zajęciach, złożenia wymaganych prac kontrolnych i samokształcenia w okresie między sesjami.


Szczegóły dotyczące organizacji, finansów i zajęć dydaktycznych można uzyskać pod numerem 63 249 15 15 od poniedziałku do piątku w godz. 8:00 do 16:00


Koszt studiów: 1500 zł/semestr


/-/ Dr hab. Ryszard J. Piotrowski


KURS DLA KAPELMISTRZÓW I DYRYGENTÓW ORKIESTR - I STOPNIA


PROGRAM KURSU


Zagadnienia i proponowane zasadnicze treści kształcenia:


A. Dyrygowanie – podstawy warsztatu dyrygenckiego

- podstawowe reguły czytania zapisu nutowego partytur wybranych utworów

instrumentalnych i instrumentalno–wokalnych pochodzących z różnych epok;

- ogólne zasady ruchu, postawa dyrygenta, aparat ruchowy, pozycje, schematy metrum;

- umiejscowienie i rodzaje ruchów dyrygenckich, analiza jednostki ruchu, technika metrum

ruchowego;

- zatrzymanie przebiegu muzycznego: ruch przygotowawczy, ruch swobodny (gest), ruch

kończący, “fermata zdejmowania”, “fermata nie zdejmowana”, synkopy, pauzy, cezura,

oddech;

- rodzaje artykulacji, tempo, dynamika, frazowanie;

- analiza utworów pod kątem trudności: wykonawczych, z uwzględnieniem zmiany metrum,

tempa, dynamiki, ekspresja gestu;

- analiza utworów pod kątem wyrazowym: założenia interpretacyjne, stylowość utworu

(kompozytor, cechy stylu, epoka);

- budowa utworu: analiza formy muzycznej, problemy wykonawcze z nią związane;

- dyrygowanie zespołem orkiestrowym z solistami i chórem;

- interpretacja utworu muzycznego;


B. Podstawy instrumentacji z ćwiczeniami

- omówienie instrumentacji utworów przeznaczonych na różną obsadę wykonawczą z

zachowaniem cech stylu – od klasycyzmu do współczesności, kompozycja utworu;

- zagadnienia techniczne i estetyczne instrumentowania na orkiestry dęte, rola aparatu

wykonawczego;

- przetwarzanie (przeinstrumentowanie) faktury fortepianowej i melodii jednogłosowej na

zespół orkiestrowy;

- zasady instrumentacji, praca nad kształtowaniem brzmienia otworów trzech zasadniczych

planach: melodia główna, pion harmoniczny (współbrzmienia), głos basowy, rytm, nuty

pedałowe, akompaniament, motywy i tematy uzupełniające;

- zdwojenia i figuracja melodii głównej, opracowanie do podanego tematu drugiego głosu,

oraz melodii przeciwstawnej (kontra melodii) z uwzględnieniem pionu harmonicznego;

- problem zdwojenia melodii w oktawie, oraz ożywienie pozostałych głosów dzięki

zastosowaniu techniki figuracyjnej z uwzględnieniem właściwych stosunków

dynamicznych poszczególnych głosów;

- wzmacnianie basu przez zdwojenia, stosowanie dźwięków stałych w głosach środkowych

tworzących współbrzmienia;

- orkiestra w roli zespołu akompaniującego: podstawowe umiejętności wymagane podczas

orkiestrowania utworu, znajomość możliwości technicznych i wyrazowych zastosowanych

instrumentów orkiestrowych, środków fakturalnych, kolorystycznych i stylistycznych

charakterystycznych dla danej epoki;


D. Metodyka pracy z orkiestrą

- rodzaje zespołów, organizacja orkiestry i jej kształcenie, współpraca instrumentalistów;

- problemy wynikające z zespołowego charakteru pracy, praca nad utworem, próba orkiestry;

- rola i zadania kapelmistrza: kierownik zespołu, muzyk, przyjaciel;

- metody pracy: tworzenie właściwej atmosfery, kształtowanie istotnych w zespołowej pracy

cech charakteru, odpowiedzialność za pracę i wyniki, doskonalenie warsztatu, techniki

pracy;

- dobór właściwego repertuaru koncertowego;

- działalność pedagogiczna i artystyczna podczas zespołowego muzykowania;

- rola orkiestry dętej w podnoszeniu poziomu kulturalnego w różnych społecznościach;

- przykład osiągnięć orkiestr w kraju i na świecie, rodzaje festiwali, konkursów, regulaminy i

zagadnienia związane z udziałem i doborem repertuaru na w/w imprezy;


E. Wiedza teoretyczna z zakresu historii i zasad muzyki

- znajomość epok w historii muzyki, największych kompozytorów i ich dzieł;

- podstawowa wiedza z zakresu kierunków estetycznych, stylów kompozytorskich,

znaczących zjawisk kulturowych;

- repertuar muzyczny przeznaczony dla orkiestr dętych w kontekście stylistycznym i

formalnym, podstawowa wiedza z obszaru literatury orkiestr dętych z różnych epok i

współczesności, oraz procesów zachodzących w kulturze muzycznej orkiestr dętych;

- znajomość form i gatunków muzycznych różnych epok, sposoby ich analizowania;

- znajomość elementów muzycznych: melodia, rytm, tępo, harmonia, dynamika, barwa,

forma;

- analiza muzyczna – warsztat i zakres pojęciowy: określenie elementów konstrukcyjnych

utworów przeznaczonych na orkiestrę dętą, pochodzących z różnych epok historycznych;

- polskie tańce ludowe, w instrumentacji na orkiestrę dętą;

- kształcenie słuchu, swobodne czytanie głosem zapisu nutowego;

- percepcja dzieła muzycznego: identyfikacja słuchowa elementów dzieła muzycznego;

- analizowanie zjawisk dźwiękowych, rytmicznych i emocjonalnych zawartych w dziełach

muzycznych, umiejętność ich rozpoznawania i nazywania;


F. Sztuka władania buławą i musztra paradna orkiestr

- podstawy techniki pracy z buławą: trzymanie, podnoszenie, zakończenie gry, realizowanie

fermaty za pomocą buławy, zmiany metrum, dynamiki, artykulacji i zmiany (zwolnienia)

tępa;

- opanowanie schematów prowadzenia orkiestry buławą, nadawanie rytmu grania w

marszu;

- elementy tworzenia widowiska muzyczno–choreograficznego, orkiestra dęta w marszu,

szyki paradne, musztra paradna, tworzenie elementów układów, posługiwanie się buławą

podczas realizowania w/w zadań i czynności


G. Mażoretki

- przygotowanie układów taneczno–marszowych, wykorzystanie elementów żonglujących

podczas występów;

- wyrabianie poczucia rytmu, zdolności tanecznych i manualnych;

- kształtowanie pewnością siebie i poczucia estetyki w wyglądzie, zachowaniu, praca nad

dobrą prezentacją, elegancją, doskonalenie ruchów i ich rytmiczności i płynności;

- rola zdolności aktorskich, wdzięk i uśmiech na twarzy;

- dobór paradnych strojów, praca nad sylwetką podczas występów, wykorzystanie

elementów gimnastycznych;

- znaczenie dobrej kondycji fizycznej, doskonalenie sylwetki, postawy;


Zajęcia uzupełniające (obligatoryjne):

A. Wiedza praktyczna w zakresie psychologii motywacji

- pojęcie motywacji;

- motywacja a uczenie się;

- aktywacyjna teoria emocji;

- niektóre aspekty motywacji ludzkiej w pracy z zespołami;

- motywacja społeczna;

B. Zasady organizacyjne koncertu w powiązaniu z sztuką reżyserii

- podstawowe zasady przyjęte w układaniu programów i przygotowaniu koncertów;

- sztuka samodzielnego myślenia, umiejętności obserwowania i wnioskowania;

- nabycie i posiadanie pewnej wiedzy w zakresie historii orkiestr, literatury, sztuki i

obyczajów;

- układy proponowane podczas występów dwóch i więcej orkiestr na scenie i placu;

- pokazy artystyczne w dużej przestrzeni;

- warunki przygotowania marketingu i reklamy;


C. Big band historia i zasady działania w orkiestrze

- rodzaje Big bandów;

- podstawy repertuaru i składy Big bandów;

- układy instrumentalne;

- zasady aranżacji z wykorzystaniem dodatkowych instrumentów, solistów;

- podstawy improwizacji jazzowej;


D. Podstawowe zasady wykorzystania prawidłowych czynności

oddechowych w orkiestrze

- omówienie rozłożenia oddechów na przykładzie wybranego utworu;

- jak współdziałają mięśnie oddechowe i wydechowe, typy oddechu;

- oddech statyczny, podparcie oddechowe;

- rodzaje oddechów: pełny, półoddech;

wykorzystywanie wszystkich zasad stosowanych w czasie gry orkiestry;


E. Tańce narodowe

Omówienie tańców narodowych;

polonez, krakowiak, mazur, oberek – polska muzyka – specyfikacja;

praktyczna nauka podstawowych kroków tanecznych;

przygotowanie układu choreograficznego poloneza do wykorzystania w orkiestrze;


Literatura przedmiotu:

Bury E. Nowa technika dyrygentury. PWM Kraków 1989.

Lasocki K. Chór – poradnik dla dyrygentów PWM Kraków 1968.

Zabłocki J. O technice dyrygowania. COK Warszawa 1972.

Bok J. Sztuka dyrygowania chórem. W: Ruch Muzyczny. Warszawa 1983